Kulaklar Açık, Atkı Pamuk: Kışın Baş ve Boyunda Yapılan 8 Hata

Hata listesi 9 dk okuma

Montu, botu, termal içliği tamam; ama ilk ayazda insanı yürüyüşten, kamptan ya da kıyıdaki sabah avından koparan şey çoğu zaman kulak memesinden giren sızı, mont yakasından içeri dolan rüzgâr ya da nefesle ıslanıp buz tutan boyunluktur. Baş ve boyun küçük bir alan gibi görünür; fakat kışın konforu en hızlı bozan yer burasıdır. Aşağıda sahada en sık gördüğümüz 8 hatayı, neden olduklarını ve nasıl düzeltileceklerini üç bölgede topladık: baş, boyun ve yüz, hava koşulları.

Baş: pamuk, terleme ve açıkta kalan kulaklar

"Isının yarısı baştan kaçar" sözü abartıdır; baş ve boyun, vücut yüzeyinin yaklaşık onda birini oluşturur ve ısı kaybı da kabaca bu yüzeyle orantılıdır. Ama bu, bereyi önemsiz yapmaz: Vücudun geri kalanı montla, içlikle sarılıyken açık kalan tek bölge baş olduğunda, kaybedilen ısının belirgin bir kısmı oradan gider. Üstelik yüz ve kulaklar soğuğu en çabuk hissettiğimiz yerlerdir. Yani bere, "her şey" değil; ama katmanlı giyimin eksik kalırsa bütün sistemi zayıflatan halkasıdır. Katman mantığını kışın katmanlı giyinme rehberimizde ayrıntılı anlattık.

1. Pamuklu bere ve boyunluk takmak

   Neden olur: Pamuk yumuşak, ucuz ve her evde var. Fakat pamuk teri ve nemi emip tutar, ıslandığında yalıtımını büyük ölçüde kaybeder ve geç kurur. Yokuşta terleyen alın ve ense, mola verildiği anda soğuk ve ıslak bir kumaşla baş başa kalır.

   Çözüm: Kış için yün (özellikle merino), polar ya da sentetik örgü seçin. Merino nemli hâlde de sıcak hissettirir ve kokuyu daha geç tutar; polar hafiftir, çabuk kurur ve uygun fiyatlıdır; Thinsulate gibi ara dolgulu bereler hareketsiz beklemede ek sıcaklık sağlar.

2. Tek ve kalın bereyle yokuşa çıkıp terlemek

   Neden olur: Sabah çadırdan ya da arabadan çıkarken hissedilen soğuk, en kalın bereyi taktırır. Yürüyüşün ilk yarım saatinde vücut ısınır, baş terler; bere çıkarılmazsa nem içeride birikir. Zirvede ya da molada rüzgâr çıktığında ıslak bere bu kez soğutmaya başlar.

   Çözüm: İki bere taşıyın: hareket için ince, nefes alan bir bere ya da boyunluk; mola, kamp ve bekleme için kalın bir bere. "Terlemeden önce çıkar, üşümeden önce tak" kuralı baş için de geçerlidir. Islanan bereyi çantanın üst cebine değil, montun iç cebine koyarsanız vücut ısısıyla daha çabuk kurur.

3. Kulakları açık bırakan kısa ya da yanlış bedende bere

   Neden olur: Moda kesimli kısa bereler ve şapkalar kulak memesini dışarıda bırakır. Kulak memesi ince ve kan dolaşımı zayıf bir dokudur; soğuk ısırığı (donma) genellikle önce kulak, burun, yanak, el ve ayak parmaklarında görülür. Çok dar bere ise rahatsız eder ve sürekli çıkarılmak istenir, çok bol bere de rüzgârda kalkar.

   Çözüm: Kulakları tamamen örten, kenarı kıvrılabilen (çift kat) ya da kulaklıklı modelleri tercih edin. Bereyi denerken başınızı sağa sola çevirin; kenar kulak memesinin altına inmeli, alında iz bırakmamalı. Çok soğuk ve rüzgârlı havada kulak kapaklı pilot şapka ya da kalpak tipleri en güvenli seçenektir.

Baş için: yünlü, polar ve Thinsulate bereler

Black DiamondBlack Diamond Torre Wool Beanie Bereİncele → DeerhunterDeerhunter Recon 3M Thinsulate Örme Bereİncele → FerrinoFerrino Power Stretch Pro Bereİncele → DeerhunterDeerhunter Quinn Merino Bereİncele →

Boyun ve yüz: unutulan boyun, sarkan atkı, ıslak balaklava

Boyun, montun "bacasıdır". Yaka açıkken vücudun ısıttığı hava yukarı doğru kaçar, dışarıdaki soğuk hava da aynı yoldan içeri girer. Bu yüzden boynu kapatmak, montu bir beden kalın almaktan çoğu zaman daha fazla fark yaratır.

1. Boynu tamamen unutmak

   Neden olur: Montun yakası yüksek olduğunda boynun kapalı olduğu sanılır. Oysa fermuar sonuna kadar çekilmediğinde ya da başı çevirdikçe açılan yakada soğuk hava doğrudan ense ve boğaza değer; kişi bunu "içim üşüyor" diye hisseder.

   Çözüm: İnce bir boyunluk (tüp) neredeyse yer kaplamaz ve en hızlı kazanılan sıcaklıktır. Merino boyunluk terleten yürüyüşlerde, polar boyunluk beklemeli işlerde (kamp, kıyı balıkçılığı, gözlem) iyi çalışır. Boyunluk aynı zamanda burun ve yanaklara kadar çekilerek ikinci bir yüz koruması olur.

2. Hareketli işlerde uzun atkı sarkıtmak

   Neden olur: Atkı şehirde şıktır ama uçları serbesttir. Bisiklette, elektrikli bisiklette, odun keserken, motorlu bir aletin yanında ya da kayalık bir parkurda sarkan atkı ucu bir yere takılabilir. Ayrıca rüzgârda açılır ve boynu yeniden açıkta bırakır.

   Çözüm: Hareket gerektiren her işte uçsuz bir boyunluk ya da balaklava kullanın. Atkıyı kamp ateşi başı, şehir içi ve araç dışında bekleme gibi sakin anlara bırakın; takacaksanız uçlarını montun içine sokun.

3. Nefesle ıslanan balaklavayı değiştirmemek, gözlüğü buğulatmak

   Neden olur: Ağız ve burnun önündeki kumaş her nefeste nem alır. Ayazda bu nem kumaşın dış yüzünde buz tutar; içeride kalan ıslaklık yüzü soğutur. Nefes yukarı yöneldiğinde de gözlük ya da kayak maskesi buğulanır.

   Çözüm: Ağız bölgesi açılabilen ya da ince kumaşlı balaklava veya boyunluk seçin; yürürken ağız kısmını çenenin altına indirin, dururken yukarı çekin. Uzun günlerde yedek bir boyunluk taşıyın. Gözlük kullanıyorsanız boyunluğun üst kenarını burun kemerinin üstüne değil altına yerleştirmek buğuyu azaltır.

Boyun ve yüz için: boyunluk, balaklava, atkı

DeerhunterDeerhunter Quinn Merino Boyunlukİncele → EvoliteEvolite Polar Boyunluk & Bereİncele → FerrinoFerrino PSP Prostretch Balaklavaİncele → DeerhunterDeerhunter Polar Atkıİncele →

Hava koşulları: rüzgâr, güneş ve görünürlük

Termometre aynı derecede kalsa da rüzgâr, güneş ve sis baş-boyun ihtiyacını tamamen değiştirir. Son iki hata, havaya bakmadan aynı bereyle her güne çıkmakla ilgili.

1. Rüzgârı hesaba katmamak

   Neden olur: Örgü bere ve klasik polar sıcak tutar ama rüzgârı geçirir. 0 °C'lik bir günde 30 km/sa rüzgâr, hissedilen sıcaklığı yaklaşık −6,5 °C'ye düşürür; −5 °C ve 20 km/sa rüzgârda hissedilen sıcaklık yaklaşık −11,5 °C'dir. Sahil, zirve sırtı, iskele ve açık arazi bu farkı en çok hissettiren yerlerdir.

   Çözüm: Rüzgârlı rotalarda rüzgâr kesen membranlı (ör. Windstopper) bir bere seçin ya da bere üstüne montun kapüşonunu takın. Siperlikli rüzgâr geçirmez şapkalar alnı ve gözleri de korur. Hava durumuna bakarken yalnızca sıcaklığa değil, rüzgâr hızına ve "hissedilen" değere de bakın.

2. Kar üstündeki güneşi ve görünürlüğü önemsememek

   Neden olur: Kışın güneş "ısıtmıyor" diye hafife alınır. Oysa taze kar UV ışınımının büyük kısmını geri yansıtır; yüz, burun ve kulaklar hem yukarıdan hem aşağıdan ışık alır. Kısa günlerde, sisli sabahlarda ya da av sezonunda ormanda koyu renk bere ve mont, kişiyi diğerleri için zor görünür hâle getirir.

   Çözüm: Karlı ve güneşli günlerde siperlikli şapka, güneş gözlüğü ve yüzü kapatan boyunluk kullanın. Av sezonunda ormanda, sisli yollarda ve akşamüstü yürüyüşlerinde turuncu ya da açık renkli, yüksek görünürlüklü bir şapka taşıyın; bere üstüne geçirilebilecek kadar küçük bir parça bile fark yaratır.

Rüzgâr, siperlik ve görünürlük için

GrifoneGrifone Windie Cap Windstopper Bereİncele → PatagoniaPatagonia Windproof Duckbill Hatİncele → SturmSturm Kürklü Pilot Şapkaİncele → AimpointAimpoint Turuncu Yüksek Görünürlüklü Şapkaİncele →

Sıcaklığa göre baş ve boyun kombinasyonu

Aşağıdaki tablo, hareket hâlindeki yetişkin biri için başlangıç önerisidir. Rüzgâr, nem ve kişinin üşüme eğilimi tabloyu bir satır aşağı kaydırabilir; durarak geçirilen işlerde (balıkçılık, gözlem, kamp akşamı) her zaman bir kademe sıcak düşünün.

Merino, polar, akrilik: hangi malzeme ne işe yarar?

Baş ve boyun, katmanlı giyimin son halkasıdır; üst giyimde de aynı mantık geçerlidir. Polar ile softshell arasındaki farkı polar mı softshell mi karşılaştırmamızda anlattık. Tüm modellere şapka ve bere, boyunluk ve atkı, yüz maskesi ve eldiven kategorilerinden; marka bazında Deerhunter, Black Diamond, Ferrino, Patagonia, Evolite ve Grifone sayfalarından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Isının çoğu gerçekten baştan mı kaybedilir?

Hayır. Baş ve boyun vücut yüzeyinin yaklaşık %9'u kadardır ve ısı kaybı da kabaca yüzeyle orantılıdır. Ancak vücudun geri kalanı giyinikken açıkta kalan tek bölge baş olursa, kaybın önemli bir kısmı oradan gider. Bu yüzden kışın bere yine de gereklidir.

Kışlık bere için en iyi malzeme hangisi?

Uzun yürüyüş ve terleten işlerde merino yün, uygun fiyat ve hızlı kuruma için polar, beklemeli ve çok soğuk işler için Thinsulate gibi dolgulu, rüzgârlı rotalarda ise Windstopper gibi rüzgâr kesen bereler öne çıkar. Pamuklu bereden kaçının.

Boyunluk mu atkı mı daha iyi?

Hareket gerektiren işlerde (yürüyüş, bisiklet, kayak, kamp işleri) uçsuz olduğu ve yerinden oynamadığı için boyunluk daha güvenli ve pratiktir. Atkı ise şehir içi ve sakin bekleme anları için uygundur.

Balaklava ne zaman gerekir?

Sıcaklık 0 °C'nin altına indiğinde, özellikle rüzgârlı sırtlarda, kayakta, motosiklet ve kış bisikletinde ya da uzun süre hareketsiz beklenen işlerde balaklava yüzü, boynu ve kulakları tek parçada korur. Ağız bölgesi açılabilen modeller nefes nemini azaltır.

Bere kaç beden alınmalı?

Bere, kulak memesinin altına kadar inmeli ve alında belirgin iz bırakmamalıdır. Şapka ve kalpak gibi bedenli modellerde baş çevrenizi alnın ve kulakların hemen üstünden mezura ile ölçüp ürün sayfasındaki beden bilgisiyle karşılaştırın.

Islanan bere nasıl kurutulur?

Yürüyüş sırasında montun iç cebinde vücut ısısıyla kurutmak en pratik yoldur. Kampta ateşe ya da sobaya çok yakın tutmayın; yün çekebilir, sentetik kumaşlar ise yüksek ısıda zarar görebilir.